Böbrek taşı böbrek kanallarında oluşan mineral içerikli sert kitlelere verilen addır. Böbrekte veya idrar yollarının herhangi bir bölgesinde oluşan, idrarda çözülemeyen ve atılamayan kimyasal maddelerin zamanla kristalleşmesi ve birikmesi ile oluşur.

 

NEDENİ VE BELİRTİLER:

Böbrek taşlarının kesin nedeni tam olarak bilinmemekle beraber ailevi yatkınlık, doğuştan idrar yolları anomalileri, gut gibi bazı hastalıkların böbrek taşına neden olduğu düşünülmektedir. Böbrek ve idrar yolları taşlarının yüzde 80’i kalsiyum içerir. Özellikle beslenme tarzı ve iklim özellikleri gibi çevresel etkenler, idrardan atılan kristallerin yoğunlaşmasına birikip ‘taş’ oluşturmasına neden olur. Günlük sıvı alımı 1.5 litrenin altında olanlarda, taş hastalığı riski daha fazladır. Ayrıca kalsiyum, sodyum ve karbonhidratların gereğinden fazla alınması ve yetersiz miktarda turunçgil tüketimi ile aşırı derecede güneş ışınlarına maruz kalmak da taş hastalığının oluşmasında etkendir. Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları böbrek taşları açısından risklidir. Bunun dışında bazı böbrek rahatsızlıkları, tiroid gibi metabolizma hastalıkları veya kronik pankreas rahatsızlıkları böbrek taşı oluşumuna zemin hazırlar. Bir tür romatizmal hastalık olan gut, vücutta ürik asit oranını arttırır ve ürik asit taş oluşmasına neden olur. Kronik bağırsak iltihabı da böbrek taşına neden olabilir.

Ağrı, böbrek taşı hastalığının en tipik belirtisidir. Böbrek ağrısının şiddeti değişiklik gösterebilir. Gelip geçici ve azalıp çoğalan niteliktedir. Ağrı atakları taşın idrar yolları içerisindeki hareketi ve buna bağlı spazmlara bağlıdır. Şiddetli ağrı atakları bir saati bulabilir. Ağrı, taş hangi tarafta oluştuysa o tarafta olur. Taşın yerine ve hareketine göre de değişebilir. Böbrekte veya üst idrar yollarındaki taş kaburga ile kalça arasında yan ağrısına yol açarken alt bölgelerde mesaneye yakın taşlar karnın alt kısmında veya cinsel organa doğru ağrılara neden olur. Ayrıca bulantı ve kusma, idrarda kan görülmesi, idrara çıkarken ağrı ve yanma de böbrek taşı belirtileri arasında yer alır.

 

TEŞHİS VE TEDAVİ:

Böbrek taşının teşhisinde öncelikle benzer belirtiler gösterebilen diğer hastalıkların (apandisit gibi) ekarte edilmesi esastır. Teşhiste görüntüleme yöntemleri ve laboratuar tetkikleri kullanılır. Böbrekte taş varsa genellikle röntgen filminde ortaya çıkar. bazı vakalarda röntgen yeterli olmayabilir. Bu durumda bilgisayarlı tomografi ile kesin teşhis konur.

Büyüklüğü 5 milimetreye kadar olan taşların çoğu ağrı kesici, spazm giderici ilaçlar ve bol sıvı alımı ile kendiliğinden düşürülebilir. Taşın boyutu büyüdükçe müdahale ihtimali artar. Böbrek taşı kırma tekniklerinin başında SWL (vücut dışından verilen şok dalgaları ile taş kırma) işlemi gelir. Bu yöntem hastaların çoğunda uygulanabilir. Özellikle böbrek içinde ve idrar yollarının üst kısmında yer alan taşlar için iyi bir tedavi şeklidir. SWL yönteminde röntgen ışını veya ultrason kullanılarak yüksek enerjili şok dalgası taşa yönlendirilir. Bu dalgalar cilt ve iç organlara zarar vermeden ilerleyerek taş yüzeyinde kırılma etkisi yapar. Küçük parçalara ayrılan taşlar idrar yolundan kolaylıkla atılabilir.

Böbrek içindeki taş 2 santimetreden büyük olduğunda veya SWL ile kırılamadığında uygulanan perkutan nefrolithotomy (PNL), genel anestezi altında bel bölgesinde 1 santimlik kesiden oluşturulan bir yolla böbreğin içerisine girilerek taşların bir bütün halinde veya kırılarak aynı yoldan dışarı çıkartılmasıyla gerçekleştirilir. Endoskopik yani kapalı bir ameliyat yöntemi olan PNL ile taşlar pnömatik, ultrasonik veya lazer taş kırıcılarla parçalanırlar. Bir diğer yöntem de üretoroskopi’dir (URS).  İdrar borusu kanalındaki taşlar düşmezse veya SWL ile kırılamazsa idrar yolundan üreteroskop denilen aletler yardımıyla girilerek tedavi gerçekleştirilir. 2.5-3 milimetre çapındaki bu aletler ile dış idrar yolu ve mesane geçilip üreter (idrar borusu) içine girilerek taşlar lazer veya pnömatik taş kırıcı vasıtasıyla kırılır.

 

İlgili branşlar: Aile Hekimliği, Dahiliye, Üroloji, Nefroloji, Genel Cerrahi

 

 

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here