Bel fıtığı belirtileri ve tedavisi

Tıp dilinde disk herniasyonu olarak da adlandırılan bel fıtığı, omurların arasındaki yastıkcığın (intervertebral disk) ortasındaki sıvı kısmın etrafını çevreleyen yapıda oluşan yırtıktan dışarı taşmasıdır. Bel ağrılarının sadece yüzde 5’inden sorumludur.

Toplam beş adet bel omuru ve bunların arasında beş adet disk bulunur. Bel bölgesindeki omurlar yukarıdan aşağıya doğru L1, L2, L3,L4 ve L5’dir. L5 omurgasından sonra kuyruk sokumuna kadar uzanan ve sakrum olarak isimlendirilen ve ‘S’ harfi ile kodlanan bölge gelir.

Disklerde oluşan problemler hangi bölgede ise bu kodlamalara göre isimlendirilir. Örneğin, L4-L5 disk hernisi demek 4. ve 5. bel kemiği arasındaki diskte oluşan bel fıtığını ifade eder.

Hastalığın en çok görüldüğü bölgeler, bel bölgesinin en hareketli olduğu, vücut ağırlık merkezinin bulunduğu dolayısıyla en çok zorlanmaya maruz kalan L4-L5 ve L5-S1 bölgeleridir.  

Bel fıtığı neden olur?

Hareketsiz yaşam, masa başı işte çalışmak, yanlış oturma ve ayak­ta durma alışkanlıkları, fazla kilo, ağır kaldırmak, ısınma hareketleri yapmaksızın ağır bedensel faaliyette bulun­mak, ağır sporlar (halter, judo, kürek vb), bilinçsiz spor yapmak, sigara kullanımı ve aşırı alkol tüketimi bel fıtığının başlıca nedenlerindendir.

Bel fıtığının belirtileri

Bel fıtığının ilk belirtisi bel ağrısı olmaktadır. Ağrı genellikle bel veya kalçadan başlayıp bacak arkasından topuğa kadar yayılım gösterir ve siyatik ağrısı olarak adlandırılır. Sıklıkla belden ziyade bacakta daha şiddetlidir.

Ağrı yanında duyusal bozukluklar (yanma, keçeleşme, uyuşma) eşlik edebilir. Öksürmekle, ıkınmakla ve gülmekle artar. Ayakta durmak, oturmak ve öne eğilmek de ağrıyı artırır.

Fıtığın seviyesine bağlı olarak hastalarda kuvvet kaybı, refleks kaybı veya his kaybı gelişebilir. Bazı durumlarda idrar ve dışkılama kontrolünde bozukluk oluşabilir. Böyle durumlarda acil ameliyat yapılması gerekir.

Bacak ağrısının başlaması fıtığın bacağa giden sinirlere ba­sı yapmaya başladığının habercisidir. Vücu­du ağrıyan bacağın karşı tarafına, nadiren de ağrı tarafına eğmekle hastanın ağrısı ha­fifler. Sürekli bu pozisyonda durmak omurga eğrilik­lerine de yol açabilir.

Bacak ağrısının ardından ayak hareketle­rinde kuvvet kayıpları, ayak ve bacağın ba­zı kısımlarında karıncalanma, uyuşma gibi his kusurları ortaya çıkar.  

Bel fıtığı nasıl anlaşılır?

En iyi teşhis yöntemi hasta şikayetlerinin dinlenmesi ve fizik muayene ile olur. Ancak bazen diğer hastalıkların bulunma şüphesine karşı röntgen, bilgisayarlı tomografi (BT), MR, sintigrafi gibi görüntüleme yöntemleri gerekli olabilir.

Ağrı 4 haftadan daha az süredir varsa görüntüleme yöntemlerine genelde gerek duyulmaz. Hiçbir yakınması olmayan kişilerde bile yüzde 22 ila 40 oranında MR veya BT bulguları çıkabilir. Muayenede acil bir durum olmadıkça sırf teşhis için bu yöntemlere gerek duyulmaz.

Bel fıtı­ğı ile karışan diğer hastalıkları bel fıtığın­dan ayırmak için kanda iltihabi olaylarda yükselen bazı maddelere (sedimentasyon ve CRP) ve bazı hastalıkların belirteçlerine bakmak da gerekebilir.

Bel fıtığının tedavisi

Hastanın muayene bulgularına göre tedavi seçenekleri belirlenir. Kuvvet ve his kaybı çok belirgin değilse, muayene bulguları da bacağa giden sinirlere olan basının çok kuvvetli olmadı­ğını gösteriyorsa bu hastalar birkaç gün yatak istirahati, ağrı kesici ve kas gevşetici ilaçlarla kontrol altında tutulur.

İyi­leşme belirtileri gösteren hastalar bel eg­zersizleriyle ameliyat dışı tedaviye yönlendirilir. Pek çok hasta bu şe­kilde iyileşir ve cer­rahiye gerek kalmaz.

Tedavide istirahat, ilaç tedavisi, kas gevşeticiler, epidural steroid enjeksiyonları, lokal anestezikler, antidepresanlar, fizik tedavi yöntemleri, egzersiz, ameliyat gibi çok çeşitli yöntemler hastanın durumuna göre seçilebilir.

Bel fıtığı ameliyatı ve sonrası

Ayaktaki kuvvet kaybı çok ileri sevi­yedeyse, idrar kaçırma veya yapamama şikâyeti varsa veya şiddetli ağrı kesicilere rağmen ağrı geçmiyorsa, bu hastaların acil ameliyat edilmesi gerekebilir. Hastaların ancak yüzde 1-2’sinde ameliyata gerek duyulur.

Bel fıtığı ameliyatı genel anestezi altında yapılır ve bel bölgesinden küçük bir kesi ile (3-5 santimetre) girilerek mikroskop eşliğin­de sinire bası yapan fıtıklaşmış doku parça­sı çıkartılır.

Ameliyattan sonraki gün hasta yürütülür. 1-2 hafta içerisinde normal hayatına döner. Ameliyat geçirmiş hastaların da bel egzer­siz hareketlerini düzenli olarak yapması, oturup-kalkma, ağırlık kaldırma gibi konu­larda dikkatli olması önerilir.

Mikro cerrahi yöntemle yapılan bel fıtığı ameliyatlarının başarı şansı yük­sek, iyileşme süresi daha kısadır.  

Önerilen Branşlar: Aile Hekimliği, Ortopedi, Beyin Cerrahi (Nöroşirurji), Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon, Omurga Cerrahisi, Fizyoterapi, Algoloji

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz